الميرزا عبد الله أفندي الأصبهاني ( مترجم : ساعدي )
515
رياض العلماء و حياض الفضلاء ( فارسي )
شيخ لطف اللّه بن عبد الكريم بن ابراهيم بن على بن عبد العالى عاملى ميسى اصفهانى وى فاضلى پرهيزكار و عابدى از دنيا گذشته بود در آن روزگار مردم گفتار و كردار او را مىپذيرفتند و دانشورى عامل و كاملى فقيه و بزرگوارى بنام و همان كسى است كه شاهعباس كبير مسجد و مدرسهء معروف اصفهان را كه در برابر عمارت عالىقاپو در ميدان نقش جهان واقع شده براى او بنيان كرد و آن مسجد و مدرسه هماكنون به نام او شهرت دارد ؛ علاوه بر اينها وظيفهها و حقوقهايى هم براى او برقرار داشته است « * » .
--> ( * ) مسجد شيخ لطف اللّه از مهمترين بناهاى روحانى قرن يازدهم اصفهان است در كتاب آثار ملى اصفهان ، ص 693 شرح مفصلى راجع به ساختمان آن نقل كرده است و مىنويسد : اين مسجد در ميدان شاه اصفهان و مواجه با عمارت عالىقاپو واقع گرديده و پيش از آن مسجد قديمى بوده كه به امر شاهعباس به صورتى كه فعلا هم موجود مىباشد درآمده است در سال 1012 ه . ق ساختمان اين مسجد شروع شده و پس از شانزده سال در سنه 1028 ه . ق پايان يافته است و به مناسبت اينكه شيخ لطف اللّه ميسى در آن مسجد اقامهء جماعت مىكرده است به نام وى شهرت پيدا كرده و ابهت و شكوه اين مسجد و ديگر خصوصيات آن موجب حيرت باستانشناسان شده است . شكل گنبد آن با هيچيك از اشكال منطبق نمىباشد و اين مسجد يكى از شاهكارهاى بىنظير معمارى است در صفحه 701 مىنويسد : مىگويند اين مسجد را شاهعباس جهت ملا عبد اللّه شوشترى ساخت و پس از اتمام چون مشار اليه امام جماعت مسجد جامع و مدرس مدرسهء ملا عبد اللّه بود امامت را به شيخ لطف اللّه محول نمود و پس از شروع به ساختمان مسجد شاه اين مسجد مخصوص شاه و نزديكانش گرديد . در صفحه 105 مىنويسد : « برج ساعت » اين برج در قسمت جنوبى مسجد شيخ لطف اللّه و تقريبا محاذى عالىقاپو ساخته شده است و براى سرگرمى شاهعباس دوم بنيان گرديده در درون آن ماشينهاى ميكانيكى قرار داشت كه ساعات شبانهروز را نشان مىداد هروقت اين ساعت زنگ مىزد فوجى از مجسمهها و حيوانات گوناگون بيرون مىآمدند و مانند سربازان به تمرين نظامى مىپرداختند اين ساعت را صنعتگران اروپايى كه در دربار شاهعباس دوم اقامت داشته ساخته بودند . در صفحهء 40 مىنويسد : مدرسهء شيخ لطف اللّه ، اين مدرسه در سال 1015 دائر و طلبهنشين بود و شيخ لطف اللّه در آن مدرسه تدريس مىكرده و ممكن است همان -